الشيخ ناصر مكارم الشيرازي

11

الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )

بعلاوه اين سنگ تاريخ خاموشى از نسلهاى فراوان مؤمنان در قرون و اعصار مختلف است ، اين سنگ زنده كننده خاطره استلام انبياى بزرگ و بندگان خاص خدا است كه در كنار آن به نيايش پروردگار برخاستند . موضوع ديگرى كه توجه به آن در اينجا لازم است اين است كه آيه فوق مىگويد : اين نخستين خانه اى بوده است كه براى مردم ساخته شده است ، روشن است كه منظور « نخستين خانه عبادت و پرستش » است ، بنا بر اين هيچ مانعى ندارد كه قبل از آن خانه‌هاى مسكونى ديگر در روى زمين وجود داشته است ، و اين تعبير پاسخ روشنى است به آنها ( مانند نويسنده تفسير المنار ) كه مىگويند خانه كعبه نخستين بار بدست ابراهيم ساخته شد و ساخته شدن آن را بدست آدم در رديف افسانه‌ها قلمداد مىكنند . در حالى كه بطور مسلم قبل از ابراهيم معبد و پرستشگاه در جهان وجود داشته و انبياى پيشين همچون نوح از آن استفاده مىكردند بنا بر اين چگونه ممكن است خانه كعبه كه نخستين معبد جهان است به دست ابراهيم ساخته شده باشد . منظور از بكه چيست ؟ « بكه » در اصل از ماده « بك » ( بر وزن فك ) به معنى ازدحام و اجتماع است ، و اين كه به خانه كعبه ، يا زمينى كه خانه كعبه در آن ساخته شده است « بكه » گفته‌اند به خاطر ازدحام و اجتماع مردم در آنجا است و بعيد نيست كه اين اسم از آغاز روى آن نبوده و پس از رسميت يافتن براى عبادت روى آن گذاشته شده باشد . در روايتى از امام صادق ع نقل شده كه « مكه » نام مجموع شهر است و « بكه » نام محلى است كه خانه كعبه در آنجا بنا شده است . بعضى از مفسران نيز احتمال داده‌اند كه بكه همان مكه بوده باشد كه « م » در آن تبديل به « ب » شده است نظير « لازم » و « لازب » كه هر دو در لغت عرب به - يك معنى است .